AI in de zorg: vijf blogs over Europese regelgeving

Deel 1 van 6 — Lectoraat Recht & Digitale Technologie, 1 juli 2026

Astrid Cobben

Artificiële intelligentie (AI) speelt op dit moment een enorm waardevolle rol rondom processen in de zorg. Neem nou bijvoorbeeld spraakgestuurd rapporteren: een gesprek tussen een zorgverlener en een patiënt wordt door een AI-tool direct in het patiëntendossier uitgewerkt. Dat scheelt enorm in administratieve werkdruk. In de alledaagse praktijk levert een AI-toepassing als deze meteen minder frustratie op en meer tijd om echt te besteden aan het contact met de patiënt. Een ander voorbeeld is het digitaal oproepen van patiënten voor operaties en het ondersteunen bij een betere patiëntvoorbereiding. Zo kan een AI-tool de patiënt informeren over nuchter zijn, medicatie-afbouw en andere voorbereiding. Het aantal no-shows en no-go's in de OK kan er aanzienlijk door afnemen en het scheelt de planningsmedewerkers een hoop telefoontjes. Nog een voorbeeld: infectiepreventie op basis van data-analyse van patiënten kan leiden tot het voorkómen van ziekenhuisopnames en kan daarmee enorme kosten besparen.

In de eerste twee voorbeelden wordt AI gebruikt om processen te versnellen en te vergemakkelijken. De betreffende AI-tool gebruikt niets anders dan de beschikbare informatie. In het laatste voorbeeld genereert de AI-tool nieuwe inzichten op basis van bestaande data. Dat gaat een stapje verder. In zo’n soort situaties is het van belang dat de professionele zorgverlener uiteindelijk zelf besluiten neemt over de behandeling, in samenspraak met de patiënt.

De opkomst van AI biedt dus enorme mogelijkheden, zowel voor de efficiëntie als voor de kwaliteit van de zorg. Maar er zijn ook juridische aandachtspunten. Degene die zich bezighoudt met de daadwerkelijke ontwikkeling van AI-tools voor de zorgsector, heeft juridische informatie nodig om deze tools goed te kunnen ontwikkelen. En zorgprofessionals die ermee gaan werken, willen de AI-tools met een gerust hart kunnen gebruiken en dienen daarom ook goed geïnformeerd te zijn.

VIJF BLOGS, VIJF EUROPESE KADERS

In deze reeks van vijf blogs geven we een uiteenzetting van de belangrijkste Europese regelgeving die van toepassing is op AI in de zorg. Elke blog behandelt één kader, met steeds oog voor zowel de zorgprofessional als de ontwikkelaar van AI. We sluiten de reeks af met een blog over hoe deze kaders elkaar op sommige punten overlappen en over de aanpassingen die op dit moment vanuit Brussel worden voorgesteld om die kaders te vereenvoudigen.

●Deel 2 — De AVG: over de verwerking van (bijzondere categorieën) persoonsgegevens bij het ontwikkelen en gebruiken van AI in de zorg.

●Deel 3 — De AI Act: over de Europese AI-verordening, de risicoclassificatie van AI-systemen en de betekenis daarvan voor de zorgsector.

●Deel 4 — De MDR: over wanneer AI een medisch hulpmiddel is (of een onderdeel daarvan) en welke verplichtingen daaruit voortvloeien.

●Deel 5 — De EHDS: over de Europese ruimte voor gezondheidsgegevens en wat die betekent voor het delen en hergebruiken van data voor AI-ontwikkeling.

●Deel 6 — De samenloop: over hoe deze kaders op elkaar inwerken, en meer over de 'omnibus'-voorstellen waarmee de Europese Commissie de regeldruk wil verminderen.

Een korte kanttekening vooraf:

De innovatie in de Europese Unie dreigt te stagneren door al de regelgeving over data en persoonsgegevens. We hebben meer data nodig om AI te trainen; er is dan ook een vereenvoudigingsslag gaande in die regelgeving. Een aantal van de hier besproken regelingen is op dit moment nog volop in beweging. Zo zijn er wijzigingsvoorstellen in behandeling bij de Europese wetgever (de zogenoemde Digital Omnibus en Digital Omnibus on AI) die nog niet zijn aangenomen, en veranderen daardoor regelmatig. Waar dat relevant is, geven we in de blogs aan wat al geldend recht is en wat nog voorstel is, en verwijzen we naar de bron.

HET LECTORAAT KAN U HELPEN

Heeft u als professional concrete juridische vragen over AI-gebruik in de zorg of aanverwante thema's? Wilt u vrijblijvend bespreken of we verder juridisch onderzoek voor u kunnen doen, bijvoorbeeld als onderzoeksproject of als afstudeeropdracht voor een student van de Juridische Hogeschool Avans & Fontys? Neem gerust contact op met het lectoraat Recht & Digitale Technologie, Noortje Lavrijssen, e-mail: n.lavrijssen1@avans.nl. We bespreken het graag met u.

VOLGENDE IN DEZE REEKS

Lees verder in deel 2: AI in de zorg en de AVG, over de spelregels voor het verwerken van (bijzondere) persoonsgegevens bij AI-ontwikkeling in de zorg.