Implementatie sociale robots in de zorg

Binnen Fontys worden door de verschillende instituten en onderzoeksgroepen regelmatig onderzoeksprojecten uitgedacht en uitgevoerd. Een van die onderzoeksprojecten is het project Implementatie sociale robots in de zorg. Het gaat hier om een onderzoek naar hoe de implementatie van sociale robots door zorgaanbieders effectief ondersteund kan worden. Uit eerder onderzoek blijkt namelijk dat de implementatie van sociale robots in de zorg zowel veelbelovend als complex is: maar al te vaak belandt de technologie in de kast wanneer een pilot daarmee is afgelopen. Tijd om daar verandering in te brengen!

Dit project is gestart door het lectoraat Mens en Technologie, Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving. Binnen dit onderzoeksproject staat robot Maatje centraal. Zie voor meer informatie over robot Maatje: https://smartrobot.solutions/zorg-robots/maatje/. Er is onder andere een (prototype) implementatiewijzer ontwikkeld binnen dit project. Deze implementatiewijzer biedt zorgorganisaties concrete handvatten om met robot Maatje aan de slag te gaan. Door de ontwikkeling van de implementatiewijzer hopen de onderzoekers dat robot Maatje meer en meer zal worden ingezet in de zorg. Daarbij heeft het lectoraat Mens en Technologie, Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving samengewerkt met het Regionaal Autisme Centrum (‘RAC’). Binnen deze organisatie is onderzoek gedaan naar de implementatie van robot Maatje bij cliënten van het RAC met autisme.

Omdat voor de implementatiewijzer ook de juridische en ethische aspecten rondom de inzet van sociale robots in de zorg relevant zijn, heeft het lectoraat Mens en Technologie, Persoonsgerichtheid in een ouder wordende samenleving het lectoraat Recht & Digitale Technologie benaderd met het verzoek om de juridische en ethische aspecten in kaart te brengen. Denk daarbij aan juridische onderwerpen zoals privacy- en gegevensbescherming, aansprakelijkheid, AI-wetgeving (voor zover de robot gebruik maakt van AI) en de wetgeving rondom medische hulpmiddelen (MDR) (voor zover er bij de robot sprake is van een medisch hulpmiddel in de zin van de MDR. Bij ethische aspecten kun je bijvoorbeeld denken aan de vraag of het ethisch verantwoord is om een robot na verloop van tijd weer weg te halen bij een cliënt, wanneer blijkt dat de robot geen toegevoegde waarde heeft. Een cliënt kan zich zijn immers gaan hechten aan de robot; mag een zorgorganisatie de robot dan wel weghalen bij deze cliënt?

Met deze vragen is Noortje Lavrijssen namens het lectoraat Recht & Digitale Technologie, samen met een afstudeerder, aan de slag gegaan. Dit heeft geleid tot een adviesrapport ten aanzien van de juridische aspecten, juridische richtlijnen en een implementatieprotocol voor de inzet van robot Maatje.

Ook zijn er een drietal publicaties verschenen in het tijdschrift ICT & Health over dit onderzoeksproject:

• E. Janssen, ‘‘Sociale’ robots in de ggz – écht wel. Implementatie van robot Maatje bij het Regionaal Autisme Centrum’, ICT&health 2025, nr. 5, p. 44-45
• E. Janssen, ‘Impact van de sociale robot Maatje’, ICT&health 2025, nr. 6, p. 72-73
• N. Lavrijssen, ‘Juridische aspecten van de inzet van sociale robots in de zorg’, ICT&health 2026, nr. 1, p. … (is nog niet verschenen)

Wil je meer weten over dit onderzoeksproject? Neem dan contact op met Noortje Lavrijssen (n.lavrijssen@fontys.nl)

Noortje Lavrijssen

29 januari 2026